Ĉu gravas virtoj?

Pli bona virto sen oro, ol oro sen honoro — Proverbo de la Proverbaro Esperanta

Krom miaj malmultaj filozofiaj kursoj, mia universitato neniam instruis pri virtoj. Kelkaj kursoj instruis pri etiko, ankaŭ kiu estas bona temo, sed ili ne instruis pri virtoj specife kaj ne pri virta etiko. Sed kio estas virto?

Kiam mi legis la unuan difinon de virto en la PIV, mi ŝategis ĝin. Ĝi estas la plej bona difino de virto kion mi iam ajn legis, kaj ne nur en Esperanto. Mi uzas ĝin en tiu ĉi afiŝo. Do, kiam mi skribas “virto,” tiam mi skribas pri la “konstanta emo de la animo agi morale, fari la bonon kaj eviti la malbonon.”

Mi ne parolas nur pri la kristanaj kardinalaj virtoj. La Esperanta vorto ja venas de latina vorto, uzita de kristanoj tiel, sed multaj religioj kaj filozofioj de diversaj kulturoj havas konceptojn, ankaŭ kiujn oni nomus “virtoj.” Konfuceismo kaj budhismo estas ekzemploj kaj eĉ ankaŭ kodoj de militistoj kiel kavalirismo kaj buŝido. Kiel menciite en mia afiŝo pri stoikismo, ankaŭ tiu filozofio havas virtojn.

La ideo de virta etiko estas malsimila al aliaj tipoj de normiga etiko pro sia atento pri virtoj. Laŭ virta etiko, la karaktero de homo estas pli grava ol moralaj reguloj aŭ la rezultoj de agoj por fari bonan konduton.

Eble la kursoj ĉe universitato ne parolis pri virtoj ĉar la koncepto estas tiel persona. Pensi pri virtoj specife, anstataŭ reguloj aŭ rezultoj, donas al oni ŝancon pripensi la karakteron. La virtoj, kiujn oni havas, montras la emojn de la animo. Ĉu instruisto vere rajtas instrui tian? Eble ne. Tamen mi pensas la koncepton grava kaj bona.

Cirkonstancoj ĉiam ŝanĝiĝas. Reguloj ĉiam havas esceptojn. Rezultoj povas esti nekoneblaj. Virta etiko postulas internan ŝanĝon. Ĝi diras al ni “Agu morale! Agu heroe! Estu la plej bona, kiu vi povas esti!” Ĝi petas ŝanĝi la emojn de la animo.

Certe tio gravas.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s